STOM! filmfestival van de stille films, met live muziek

Een messenwerper en een danseres zijn de sensatie van het Istanbulse variété, tot een oude liefde opduikt en alles kantelt. Anna May Wong verliet Hollywood omdat ze daar alleen karikaturen mocht spelen; in Europa kreeg ze eindelijk een rol met een binnenkant. Wim Wenders had het decennia later nog over de sensatie van het gezicht van Anna May Wong. Kijk vijf minuten en je weet wat hij bedoelt. Niet toevallig is haar portret het beeld van deze editie.

Voor ze King Kong maakten, trokken Merian C. Cooper en Ernest B. Schoedsack naar Iran en filmden ze de jaarlijkse trek van de Bakhtiari-nomaden: vijftigduizend mensen en een half miljoen dieren, op blote voeten door een ijskoude rivier en over een besneeuwde pas van 4.200 meter. Je blijft je afvragen hoe iemand die beelden in 1925 in godsnaam heeft kunnen maken. De film lag jarenlang politiek te gevoelig en verdween tot 1976 uit circulatie.

Hoe begeleid je een film die je nog nooit gezien hebt? De Nederlandse muzikant Daan van den Hurk leert je op een speelse manier de basis van improvisatie, en geeft je genoeg handvatten om er zelf mee verder te kunnen. Wie al ervaring heeft met improviseren, krijgt ruimte om die verder uit te bouwen. Breng gerust je instrument mee. Er staat een piano klaar, en waarschijnlijk ook een drumstel.

Vasja leest zich suf aan avonturenboeken en besluit dat hij klaar is voor het echte werk. De wereld denkt daar anders over. Lazar Frenkel maakte er een geestige parodie van op westerns en koloniale avonturenfilms, vol cameratrucs, tijgersafari’s en zachte, dromerige beelden. Officieel een afrekening met burgerlijke heldenromantiek, in de praktijk overduidelijk gemaakt door iemand die stiekem verliefd is op precies dat genre. Een zeldzaam bewaard gebleven Oekraïense film.

Een Duits-Amerikaanse scheepsbouwer in Maine wordt in 1917 plots met de nek aangekeken door zijn eigen dorp. Om zijn loyaliteit te bewijzen tekent hij bij de marine. Wat volgt is een van de hardste films van het hele stille tijdperk: over xenofobie, over oorlog, en over een wraak die zo ver gaat dat het publiek er in 1919 stil van naar buiten liep. De ontknoping is nog altijd berucht.

Let op: deze film bevat seksueel geweld en expliciete wraak.

Een prins, een vliegend paard en een tovenaar die vergeet te vertellen hoe je dat paard weer aan de grond krijgt. Onderweg: monsters, mythische wezens, Aladin met zijn lamp, en natuurlijk verliefdheid. Lotte Reiniger knipte in 1926 elk figuurtje met de hand uit zwart papier en legde er kleurige achtergronden onder. Het resultaat is de oudste bewaarde lange animatiefilm ter wereld, en honderd jaar later kijken kinderen er nog altijd met open mond naar. Volwassenen ook.

Meteen na Prinz Achmed mogen kinderen zelf aan de slag. Onder begeleiding van Alexander Rappe maken ze in anderhalf uur hun eigen korte animatiefilm, en op het einde bekijken we alles samen op groot scherm.

We sluiten af met een verleidingsspel waarin de verleider hopeloos aan het kortste eind trekt. Een verouderende aristocraat verliest zijn hoofd aan een jonge danseres, en zij weet dat maar al te goed. Conchita Montenegro was zeventien en domineert het scherm van begin tot eind. De erotiek zit niet in wat je ziet maar in wat je nét niet ziet: een schaduw op de muur, een silhouet achter een kralengordijn, een weerspiegeling in een lege fles. Buñuel maakte er in 1977 Cet obscur objet du désir van; het origineel is minstens even geraffineerd.